Staand werken wordt vaak gepresenteerd als het gezonde alternatief voor een dag achter het bureau. Zo eenvoudig ligt het niet. Zowel lang zitten als lang stilstaan betekent dat het lichaam weinig varieert in houding en belasting. Juist die langdurige statische belasting is ongunstig. Bij beeldschermwerk blijven spieren in nek, schouders en rug lang in vrijwel dezelfde positie en wordt de grote spiermassa in de benen weinig gebruikt. Langdurig zitten hangt bovendien samen met een hoger risico op onder meer hartziekten, vaatziekten en diabetes type 2.

Regelmatig sporten blijft belangrijk, maar maakt een werkdag met uren onafgebroken zitten niet automatisch ongedaan. De praktische conclusie is daarom niet dat iedereen de hele dag moet staan. Een gezonde werkdag bestaat vooral uit regelmatig wisselen tussen zitten, staan en bewegen. Een in hoogte verstelbaar bureau kan dat gemakkelijker maken, maar het effect hangt vooral af van hoe de werkplek wordt gebruikt.

Waarom staand werken toch waardevol kan zijn

Staand werken heeft vooral meerwaarde omdat het een zittende werkdag onderbreekt. Wie het bureau af en toe omhoog zet, verandert de belasting op spieren en gewrichten en activeert het lichaam op een andere manier. Dat kan prettig zijn na een langere periode van geconcentreerd beeldschermwerk. Staan kost ook iets meer energie dan zitten, maar het verschil is beperkt en moet niet worden gezien als vervanging voor bewegen of sporten. Belangrijker is dat staand werken uitnodigt tot kleine bewegingen: even van gewicht wisselen, een stap opzij zetten of gemakkelijker weglopen voor een korte taak.

Ook voor nek, schouders en rug kan houdingsvariatie helpen, zeker wanneer zitten anders lang in dezelfde positie plaatsvindt. Het is daarbij niet vanzelfsprekend dat staan klachten voorkomt. Een verkeerde werkhoogte, opgetrokken schouders of langdurig leunen kunnen juist nieuwe belasting veroorzaken. Goed instellen en regelmatig veranderen van houding blijven dus belangrijk.

SH2 Slinger verstelbaar bureau wit met eiken blad veilige kantoorinrichting

Zo wissel je zitten en staan in de praktijk

Een verstelbare werkplek werkt het prettigst wanneer de overgang tussen zitten en staan eenvoudig is. Wacht niet tot het lichaam stijf aanvoelt, maar wissel al eerder van houding. Het Arboportaal adviseert om niet langer dan een uur in dezelfde houding te werken en bij voorkeur regelmatig kort van de werkplek weg te gaan. Staand werken hoeft daarbij geen lang blok te zijn. Een telefoongesprek, het lezen van een document of een korte online afspraak kan al een natuurlijk moment zijn om het bureau hoger te zetten.

Zorg tijdens het staan dat de schouders ontspannen blijven en dat toetsenbord en muis ongeveer op ellebooghoogte liggen. Het beeldscherm staat recht voor je, met de bovenkant iets onder ooghoogte. Verdeel het gewicht over beide benen en voorkom dat de knieën voortdurend volledig op slot staan. Kleine bewegingen zijn nuttiger dan kaarsrecht en onbeweeglijk blijven staan.

Niet meer staan, maar meer bewegen

De belangrijkste nuance bij staand werken is dat staan op zichzelf geen beweging is. Wie uren achtereen aan een hoog bureau blijft staan, vervangt de ene statische houding door de andere. Dat kan vermoeiend zijn voor benen en voeten en is geen goede basis voor een actieve werkdag. Nederlandse arboadviezen noemen daarom als praktische bovengrens ongeveer één uur aaneengesloten staan en vier uur staand werken verspreid over de dag. Nog belangrijker is dat zitten en staan worden onderbroken door echte beweging.

Even naar een collega lopen, de trap nemen, koffie halen, wandelend bellen of tijdens de lunch naar buiten gaan activeert het lichaam meer dan alleen van stoel naar stahouding wisselen. Een ergonomische stoel en een goed ingesteld bureau blijven waardevol, maar meubilair lost langdurige inactiviteit niet zelfstandig op. De beste werkhouding is uiteindelijk niet één perfecte houding, maar de volgende houding.