Waar moeten thuiswerkplekken aan voldoen?
Een gezonde basis voor structureel thuiswerken
Thuiswerken is voor veel organisaties een vast onderdeel van de werkweek geworden. Een laptop aan de keukentafel kan voldoende zijn om incidenteel een e-mail te beantwoorden, maar is niet geschikt voor volledige werkdagen. Goede thuiswerkplekken ondersteunen het lichaam, beperken afleiding en maken het mogelijk om werkzaamheden geconcentreerd uit te voeren. Daarbij gaat het niet alleen om een bureau en een bureaustoel. Ook de positie van het beeldscherm, de verlichting, het binnenklimaat, de beschikbare ruimte en de organisatie van de werkdag spelen een rol. Thuiswerkplekken krijgen overigens geen algemene goedkeuring volgens de Arbowet.
De wet schrijft wel voor dat de werkplek volgens ergonomische beginselen wordt ingericht. Werkgevers hebben bovendien een zorgplicht voor werknemers die thuiswerken; zij moeten voorlichting geven en beoordelen welke middelen nodig zijn om veilig en gezond te kunnen werken. Werknemers hebben zelf de verantwoordelijkheid om beschikbare hulpmiddelen op de juiste manier te gebruiken en eventuele klachten of knelpunten tijdig te bespreken.
Bureau en stoel op elkaar afstemmen
Een passend thuiswerkplek bureau biedt voldoende ruimte voor een beeldscherm, toetsenbord, muis en de materialen die tijdens het werk nodig zijn. Een werkblad van 160 bij 80 centimeter geeft veel bewegingsruimte, maar is niet voor iedere woning noodzakelijk. Een smaller bureau kan eveneens geschikt zijn, zolang het beeldscherm op voldoende afstand staat en de onderarmen ondersteund kunnen worden. Belangrijker dan de afmetingen is de verhouding tussen het thuiswerkplek bureau, de stoel en de lichaamslengte. Stel de bureaustoel zo in dat de voeten stabiel op de vloer rusten en de knieën ongeveer een rechte hoek vormen.
De bovenbenen blijven daarbij zoveel mogelijk horizontaal. De rugleuning ondersteunt de onderrug en de schouders blijven ontspannen. Vervolgens wordt de werkhoogte afgestemd op de armleuningen of onderarmen. Wanneer een vast bureau te hoog is, kan een voetensteun helpen om de zithouding te verbeteren. Bij langdurig thuiswerken biedt een verstelbaar bureau meer mogelijkheden om de werkplek persoonlijk in te stellen en zitten regelmatig af te wisselen met staan.
Beeldscherm, laptop en verlichting goed plaatsen
Plaats het beeldscherm recht voor het lichaam, zodat je niet voortdurend met een gedraaide nek werkt. De bovenrand van het scherm bevindt zich doorgaans rond ooghoogte; de precieze positie hangt af van de schermgrootte, kijkafstand en persoonlijke voorkeur. Een laptop staat zonder hulpmiddelen meestal te laag. Hierdoor buigen veel gebruikers hun nek en bovenlichaam naar voren. Een laptopstandaard in combinatie met een los toetsenbord en een losse muis maakt een betere opstelling mogelijk. Bij meer dan twee uur beeldschermwerk per dag moeten beeldscherm en toetsenbord van elkaar gescheiden kunnen worden.
Ook moeten de werkplek en het beeldscherm verstelbaar zijn en moet het scherm vrij blijven van hinderlijke spiegelingen, zoals het Arboportaal voorschrijft. Zet het bureau bij voorkeur zijwaarts ten opzichte van een raam. Zo profiteer je van daglicht zonder dat fel licht rechtstreeks in de ogen of op het scherm valt. Aanvullende verlichting moet voldoende helder zijn, maar mag geen sterke contrasten, schaduwen of verblinding veroorzaken.
Efficiënt werken vraagt ook om afwisseling
Een ergonomische inrichting voorkomt niet dat langdurig in dezelfde houding werken belastend kan zijn. Beweging en afwisseling blijven daarom noodzakelijk. Onderbreek beeldschermwerk regelmatig met een telefoongesprek tijdens het lopen, een korte huishoudelijke handeling of een taak waarvoor geen scherm nodig is. Het Arbobesluit bepaalt dat beeldschermwerk op gezette tijden moet worden afgewisseld met ander werk of een pauze. Ook korte momenten waarop je opstaat, de schouders beweegt of in de verte kijkt, helpen om de werkhouding te doorbreken.
Het Arboportaal adviseert daarnaast om het gebruik van een laptop zonder losse accessoires zoveel mogelijk te beperken en tijdens beeldschermwerk regelmatig van houding te veranderen. Efficiënt thuiswerken vraagt daarnaast om duidelijke grenzen. Begin op een afgesproken tijd, bepaal vooraf welke taken prioriteit hebben en sluit de werkdag bewust af. Een rustige, opgeruimde werkplek ondersteunt deze structuur. Blijf ook in contact met collega’s; niet alleen voor werkoverleg, maar ook om sociale afstand en een gevoel van afzondering te voorkomen.
